Dr. Temelli ile "Sars cov2 nedir? Merak edilenler"

Gölcük Necati Çelik Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Uzmanı Doktor Elif Köse Temelli ile Pandemiye neden olan “yeni koronavirüs [sars-cov2] nedir? Bu hastalığa yaklaşım ve tedavisi ile ilgili merak edilenler” hakkında röportaj yaptık.

Gölcük Necati Çelik Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Uzmanı Doktor Elif Köse Temelli ile Pandemiye neden olan “yeni koronavirüs [sars-cov2] nedir? Bu hastalığa yaklaşım ve tedavisi ile ilgili merak edilenler” hakkında röportaj yaptık.

Öncelikle çok kıymetli vaktinizden bize zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederiz.

SORU 1.YENİ KORONAVİRÜS [SARS-COV2] NEDİR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Korona virüsler insanlar dâhil olmak üzere pek çok canlıyı hasta edebilen virüs ailesidir. Bu aileye ait birçok virüs yaklaşık olarak 50 yıldır bilinmektedir. Ancak İlk olarak 2019 yılı sonunda Çin’in Vuhan şehrinde sebebi bilinmeyen zatürre hastaları tespit edilmeye başlanmış ve kısa zaman içerisinde hastalık Asya, Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerinde en sonda tüm dünyaya yayılmıştır. Hastalık etkeninin daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir korona virüs (2019-nCoV) olduğu görülmüş ve ‘.Dünya Sağlık Örgütü tarafından 30 Ocak 2020 de “Uluslararası boyutta acil durum” ve 11.Mart 2020 de de pandemi ilan edilmiştir. CO ve VI korona virüsten (İngilizce Korona virüs) D harfi İngilizcede hastalık anlamına gelen ‘Disease’ kelimesinden 19 ise vakaların görülmeye başladığı 2019 yılından köken almaktadır. Korona virüsler, tek zincirli, pozitif polariteli, zarflı RNA virüsleridir Yüzeylerinde çubuksu uzantıları vardır. Bu çıkıntıların Latince ’deki “corona”, yani “taç” anlamından yola çıkılarak bu virüslere Korona virüs (taçlı virüs) ismi verilmiştir
Şekil 1.Yeni koronavirüs elektromikroskop görüntüsü
Şekil 2. Koronavirüsün şematik yapısı

SORU 2. YENİ KORONAVİRÜS HASTALIĞI [COVİD-19] NASIL BULAŞIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastalık esas olarak damlacık yoluyla bulaşmaktadır. Yani COVID-19 hastası kişilerin öksürme, hapşırma veya konuşmayla ortaya saçtığı damlacıkların aynı ortamdaki diğer sağlıklı bireyler tarafından solunması ile hastalık bulaşmaktadır. Ayrıca hasta bireylerin öksürme, hapşırma yoluyla ortaya saçtıkları damlacıklara diğer sağlıklı kişilerin damlacıkların yapıştığı yüzeylere dokunduktan sonra ellerini ağız, burun veya göze götürülmesiyle de hastalığın bulaştığı tespit edilmiştir

SORU 3. COVİD -19 TANISI NASIL KONULUR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Kesin tanı moleküler testlerle konulmaktadır. Bu testler kişiden alınan boğaz veya burun sürüntüsünde virüsün genetik materyalinin aranması prensibine dayanır. Kısaca PCR (Real Time Reverse Transcriptase) de denilen bu yöntemle alınan ağız ve boğaz sürüntü örneğinin pozitif çıkması Covid-19 tanısını koydurur. Hastada bir veya daha fazla negatif sonuç ise COVID-19 olasılığını düşürmez. Klinik şüphe varsa testin 24-48 saat sonra tekrarlanması gerekir. Hastanın PCR sonuçları negatif çıksa bile klinik bulguları radyolojik ve laboratuvar bulguları Covid -19 hastalığı ile uyumlu olan hastalar ‘Olası Vaka’ tanısı ile tedavileri başlanır.

SORU 4. COVİD19 TEDAVİ ETMEK VEYA HASTALIĞIN OLUŞUMUNU ENGELLEMEK İÇİN BİR İLAÇ VAR MIDIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Covid-19 hastalığının henüz ortaya çıkmasını engellemek üzere geliştirilmiş bir ilaç bulunmamaktadır. Hasta kişilere ülkemizde hidroksiklorokin veya favipravir tedavisi verilmektedir. Ağır olgularda plazma tedavisi, antisitokin tedavi, kök hücre tedavisi gibi tedavilerde uygulanabilmektedir Ayrıca hastanın genel durumuna göre gerekli destek tedavisi uygulanmaktadır.

SORU 5. COVİD-19 ANTİBİYOTİKLERLE TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastalığın nedeni bir virüs olduğu ve antibiyotiklerin virüslerin neden olduğu enfeksiyonları önlemesi veya tedavisinde etkisi olmadığı için kullanılmaz. Ancak hastalık tablosuna bakteriyel bir enfeksiyonun eklendiği düşünülürse ve hekim tarafından önerilirse ilave tedavi olarak eklenebilir. Rutin olarak kullanılmaz.

SORU 6. YENİ KORONAVİRÜSÜN KULUÇKA (İNKÜBASYON) SÜRESİ NE KADARDIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Virüsün kuluçka süresi 2 ila 14 gün ortalama olarak 5 gündür.

SORU 7. YENİ KORONAVİRÜS ENFEKSİYONUNUN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastalık; yüksek ateş, öksürük, nefes darlığı, baş ağrısı, boğaz ağrısı, burun akıntısı, kas ve eklem ağrısı, halsizlik, koku ve tat alma duyusu kaybı, ishal gibi belirtilerle kendini gösterir. Asemptomatik denilen hiçbir klinik bulgu vermeyen belirtisiz vakalar da mevcuttur.

SORU 8. COVID-19'DAN KİMLER DAHA FAZLA ETKİLENİR?

Uz. Dr. Elif Hanım: COVID-19 virüs enfeksiyonuna toplumun tümü duyarlıdır. Sağlık çalışanları etkenle karşılaşma yönünden en riskli meslek grubudur. Erkekler, 50 yaşın üstünde olan kişiler, Hipertansiyon, Kalp Hastalığı, Diyabet, Kanser, KOAH, Böbrek Hastalığı vb. olan kişiler, mevsimlik tarım işçileri ile bakım ve rehabilitasyon merkezleri, okullar, kışlalar, ceza ve tevkif evleri ve göçmen kamplarında yaşayanlar COVID-19 açısından hassas gruplardır.

SORU 9. SAĞLIK BAKANLIĞININ COVİD19 YAYILMASINI ÖNLEME KONUSUNDA YAPTIĞI ÇALIŞMALAR NELERDİR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Sağlık Bakanlığımız tarafından Koronavirüs Bilim Kurulu oluşturulmuştur. Yine Sahada çalışmak üzere (7/24 çalışma esasına göre) ekipler oluşturulmuştur. Hastalığa yönelik tanı, olası vakada uygulanacak prosedürler, korunma ve kontrol önlemleriyle ilgili bir rehber hazırlanmıştır. Tespit edilen vakalara yönelik yönetim algoritmaları oluşturulmuştur. İlgili tarafların görev ve sorumlulukları tanımlanmıştır. Rehber sürekli güncellenmektedir.

SORU 10. COVİD-19 AŞISI VAR MIDIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: COVID-19 pandemi seyrini etkileyecek en önemli etkenlerden biri aşı çalışmalarıdır. Şuana kadar geliştirilmiş 3 çeşit aşı mevcuttur; inaktif aşılar, mesajcı RNA (mRNA) aşıları, viral vektör (adenovirüs) aşılarıdır.

SORU 11. COVİD-19 DAN KORUNMAK İÇİN NELER YAPILMALIDIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastalığın bulaşma yolu damlacık ve temas yolu olduğu için kişisel koruyucu önlemlerin (el hijyeni, solunum görgü kuralları ve yüz maskeleri) ile çevresel önlemlere (yüzeylerin ve nesnelerin dezenfeksiyonu) dikkat edilmesi gerekir. El hijyenine önem verilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol içerikli el antiseptiği kullanılmalıdır. Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlere dokunulmamalıdır. Hasta insanlarla temastan kaçınılmalıdır. Özellikle hasta insanlarla veya bu insanların çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller yıkanmalıdır. Öksürme veya hapşırma sırasında ağız ve burun tek kullanımlık mendille kapatılmalıdır. Mendilin bulunmadığı durumlarda dirsek içi kullanılmalıdır. Mümkünse kalabalık yerlere ve hasta yoğunluğunun fazla olması nedeniyle sağlık merkezlerine gidilmemelidir. Gidilmesi gerekiyorsa diğer kişilerle temas azaltılmalıdır. Çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünleri yemekten kaçınılmalıdır. Çiftlikler, canlı hayvan pazarları ve kesimevleri gibi hastalığı bulaştırma açısından riskli alanlarda bulunulmamalıdır. Seyahat sonrası herhangi bir solunum yolu semptomu gelişirse maske takarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı, doktora seyahat öyküsü hakkında bilgi verilmelidir.

SORU 12. KARGO İLE GELEN PAKET VEYA ÜRÜNLERDEN COVİD 19 BULAŞMA RİSKİ VAR MIDIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Virüsler cansız ortamlarda kısa süre sonra ölmektedir. Bu nedenle mektup veya kargo paketlerinden COVID-19 bulaşması beklenmemektedir. Esas bulaş yolu virüsü taşıyan kişi ile yakın temas olduğu için kargoyu getiren kişiyle yakın temas edilmemeli, paket alındıktan sonra eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalıdır.

SORU 13. BURNU TUZLU SUYLA YIKAMAK COVID-19'A YAKALANMAYI ÖNLER Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Burnu tuzlu suyla yıkamanın COVID-19’dan korunmaya faydası olacağı düşünülmemektedir.

SORU 14. SİRKE KULLANIMI COVID-19'A YAKALANMAYI ÖNLER Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Sirke kullanmanın COVID-19’dan korunmaya faydası yoktur

SORU 15. KORONAVİRÜS TESTİNİN SONUCU NASIL ÖĞRENİLİR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Bakanlığımızın E-nabız uygulaması üzerinden test sonucu kolayca öğrenile bilinir. Eğer bilgisayar veya akıllı telefon yoksa aile hekimlerinden de test sonucu hakkında bilgi edinile bilinir.

SORU 16. KARANTİNA/İZOLASYON SÜRESİ NE ZAMAN BİTER ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Karantina bulaşıcı bir hastalığa yakalanmasından kuşku duyulan kişinin hastalığın en uzun kuluçka süresine eşit bir süre sağlam kişilerle temasının kesilmesidir. Covid 19 pandemi döneminde Covid 19 hasta kişilerle yakın teması olan kişiler karantinaya alınmaktadır. Yakın temaslılar 10 gün boyunca karantinada kalır. Karantina dönemi süresince herhangi bir semptom gelişmeyen kişilerin karantinası, PCR yapılmaksızın, 10. günün sonunda biter. Ancak bu kişiler toplumda uyulması gereken tedbirlere devam ederler. Yakın temaslı olan ve izlem süresince semptom gelişmeyen kişilerde, PCR testi sonucuna göre 7. günün sonunda karantina sonlandırılabilir. Covid-19 PCR testi sonucu pozitif bir Covid- 19 hasta eğer semptom yoksa veya hastalık hafif ise (evde tedavi verilen veya hastanede 24 saatten kısa süre yatan) test verdikten sonra izolasyon süreci başlar ve 10 gün süre ile izolasyonda kalınır.
Hastanede yatarak tedavi alan Covid-19 hastaları ise (hastanede 24 saatten uzun süre yatan hasta) test verdikten sonra izolasyon süreci başlar ve 14 gün süre ile izolasyonda kalınması gerekir.Eğer covid-19 hastası yoğun bakımda yatarak tedavi verilmişse veya bağışıklık sistemini baskılayan ek bir hastalık varsa test verdikten sonra izolasyon süreci başlar ve 20 gün süre ile izolasyonda kalınması gerekir.

SORU 17. KARANTİNADAYKEN HASTANEYE GİDİLİRSE CEZA ALINIR MI?

Uz. Dr. Elif Hanım: Herhangi bir cezai işlem uygulanmaz. Sağlık ihtiyaçlarımız için her zaman sağlık kuruluşlarına başvurabiliriz Bu başvuru sırasında maske takılmalı, diğer kişilerle sosyal mesafeyi korumalı ve temas edecek sağlık çalışanlarına durumumuzun bildirmesi gerekmektedir Sağlık kuruluşuna varsa özel araçla gitmeli, yoksa 112 acil sağlık ekiplerinden yardım alınmalıdır

SORU 18. HASTALAR İLAÇLARINI NASIL KULLANMALI?

Uz. Dr. Elif Hanım: İlaçlar muhakkak hekimin veya ilacı teslim eden sağlık görevlisinin önerdiği şekilde kullanılmalıdır. Hekimin farklı bir önerisi olmadıysa genel olarak hidroksiklorokin etken maddeli ilacı 5 gün boyunca sabah akşam birer tane; favipiravir etken maddeli ilacı ise ilk gün sabah sekiz, akşam sekiz tane, sonraki günlerde ise sabah üç, akşam üç tane olacak şekilde toplam 5 gün boyunca içilmesi gerekir.

SORU 19. AİLE HEKİMİ KORONOVİRÜS HASTALARINI ARAR MI, NEDEN ARAR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Aile hekimleri belirlenen günlerde Covid -19 hastalarını arayarak genel sağlık durumunu sorup izleme alır. Gerekli görürse il/ilçe sağlık yönetimi, hastane veya 112 acil sağlık ekipleri ile iletişim kurarak sağlık durumu hakkında onları bilgilendirir. Eğer hekim tarafından hasta değil, temaslı takibi yapılıyorsa kişide Koronavirüs hastalığı gelişip gelişmediğini anlamak amacıyla sorular sorar ve gerekli hallerde hastaneye yönlendirme yapar.

SORU 20.İKAMET ADRESİMDEN FARKLI BİR ŞEHİRDE İKEN KORONAVİRÜS HASTASI VEYA TEMASLI OLDUĞU TESPİT EDİLİRSE İKAMET ADRESİNE GERİ DÖNEBİLİR Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Kişinin ikameti dışında farklı bir ikamet adresinde Covid 19 hastalığı tespit edildiğinde kişinin kendi ikamet adresine dönmesi mümkün değildir. Bu durumda hastanın bulunduğu yerde kalması talep edilecek ve o ildeki Vefa Destek Ekiplerinin önerdiği ya da belirlenmiş yurtlarda konaklama sağlanacaktır.

SORU 21.HASTA/TEMASLI BİREYLER İZOLASYON YA DA KARANTİNA SÜRELERİNİ TAMAMLAYACAĞI ADRESTE, AYNI İL İÇERİSİNDE OLMAK KOŞULUYLA DEĞİŞİKLİK YAPABİLİRLER Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Aynı il/ilçe içinde adres değişikliği yapmak, temasa sebep olacağı için uygun bulunmamaktadır. Ancak yaşlı ya da çocuklar gibi bakıma muhtaç durumdaki kişiler için mümkün olan en az temasla ilçe sağlık yönetimleri ile görüştükten sonra adres değişikliği yapılmaktadır.

SORU 22. TEMASLI LİSTESİNDEN İSMİM SİLİNEBİLİR Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Filyasyon çalışmaları sırasında testi pozitif çıkan kişiler ile sağlık çalışanları görüşür ve temaslıları belirler. Daha sonra temaslı olarak ismi bildirilen bireylerle iletişim kurularak temasın doğruluğu onaylatılır ve kişinin ismi sisteme girilir ve sonrasında silinemez.

SORU 23. KORONAVİRÜS HASTASI ANNEDEN EMZİRİRKEN BEBEĞİNE HASTALIK BULAŞIR MI?

Uz. Dr. Elif Hanım: Koronavirüs nedeniyle ilaç kullanan anne bebeğini emzirmemelidir İlaç kullanılan süre içinde sütünü sağıp ve dökmesi gerekir. Ancak ilaç tedavisi bittikten sonra emzirmeye devam edebilir. Anne hasta olduğu dönemde, bebeğinin bakımını yaparken ve emzirirken bütün izolasyon kurallarına uymalıdır. Bebeğini emzirmeden önce ellerini yıkamalı, maskesini takmalı ve meme başı temizliği yapmalıdır. Sonrasında bebeğini güvenle emzirebilir.

SORU 24. KORONAVİRÜS HASTASININ İZOLASYON SÜRESİNİ DOLDURDUKTAN SONRA HASTALIĞI BULAŞTIRMA RİSKİ NEDİR?

Uz. Dr. Elif Hanım: İzolasyon süresi dolduktan sonra kişi bulaştırıcı kabul edilmez. Ancak, izolasyon süresi biten kişi, kurallar gereği evinin dışına çıktığı zamanlarda yine maske takmaya devam etmek sosyal mesafe kuralına uymak zorundadır.

SORU 25. İZOLASYON SÜREM DOLDUKTAN SONRA TEST VERMEM GEREKLİ Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: İzolasyon süresi bittikten sonra kişinin test vermesi gerekmemektedir. İzolasyon süresi tamamlandıktan sonra gündelik hayatına ve işine kişi dönebilir.

SORU 26. İŞ YERİM İŞ GÖREMEZLİK RAPORU İSTİYOR NASIL ALABİLİRİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastanede yatarak tedavi gören kişiler için takip eden hekim, evde tedavi alan kişiler için ise aile hekimleri tarafından Sağlık Bakanlığının E-rapor sistemi aracılığıyla sağlık raporu düzenlenebilir.

SORU 27. EVDE KORONAVİRÜS HASTASI VAR, BİZDEN NUMUNE ALINACAK MI?

Uz. Dr. Elif Hanım: Filyasyon ekipleri eve ilk geldiğinde evdeki diğer kişilerinde şikâyetleri var ise numunelerini almaktadır.

SORU 28. İZOLASYON/KARANTİNA SÜRECİNDE İKEN SINAVA (MÜLAKAT VB.) GİREBİLİR MİYİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Kişi İzolasyon/karantina sürecinde sınav girişinde sınav görevlilerine hasta ya da temaslı olduğu belirtilerek sınava alınabilir. Sınava girmeden önce sınavı yapacak kurumun internet sayfasını kontrol ederek Koronavirüs hakkındaki bilgilerin okunması ve maske takılarak sınav yerine gidilmesi önerilmektedir.

SORU 29. KARANTİNA SÜRECİNDE EV VEYA APARTMANI NASIL DEZENFEKTE ETMELİYİZ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Evde ya da apartmanda öncelikle ortamı havalandırmamız gerekmektedir ve 1/100 sulandırılmış çamaşır suyuyla (5 litre suya küçük çay bardağının yarısı kadar çamaşır suyu) temizlik yapmanız yeterlidir.

SORU 30. KORONAVİRÜS HASTASIYIM EVDE NELERE DİKKAT ETMELİYİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Ev halkına bulaş riskini önlemek için evde takipli hasta(lar) mümkünse diğer kişilerden farklı bir odada, mümkün değil ise iyi havalanan bir odada oturmalı, ev içindeki hareketlerini olabildiğince kısıtlamalı ve yemeğini diğer aile bireylerinden ayrı olarak tek başına yemelidir. Eve ziyaretçi kesinlikle kabul edilmemelidir. Aile içinde aynı ortamı paylaşmak durumunda kaldığımızda diğer aile fertlerinden en az 1 metre uzakta olmalı ve tıbbi maske takılmalıdır. Maske nemlenmesi halinde yenisi ile değiştirilmelidir. Özellikle evde yaşayan 65 yaş üzeri ve/veya COVID-19’un ağır seyretmesine neden olabilecek risk faktörü olan bireyler mümkünse aynı evde bulunmamalı ya da temas riski en aza indirilmelidir. Varsa ayrı tuvalet ve banyo kullanmalıdır Ortak tuvalet, banyo kullanılıyorsa bu alanlar iyi havalandırılmalıdır. Banyo ve tuvaletler günde en az bir kez sulandırılmış çamaşır suyuyla (1:100 normal sulandırmada) temizlenmelidir. Kişisel eşyaların paylaşılmasından kaçınılmalı ayrı bardak, tabak, havlu kullanılmalıdır. Kullanılan havlu çarşaf ve kıyafetler 60-90°C’de deterjan ile yıkanmalıdır. Hasta odasının temizliği esnasında eldiven ve maske kullanılmalıdır. Solunum yolu veya vücut çıkartıları ile kirlenme olması durumunda su, sabun veya deterjanla temizlik yaptıktan sonra, tüm yüzeylerin 1/100 normal sulandırma ile hazırlanmış çamaşır suyuyla temizlenmesi gerekir. Belirgin şekilde kirlenme olduğunda ise 1/10 normal sulandırma ile hazırlanmış çamaşır suyu kullanılmalıdır. Hastanın öksürmesi ve hapşırması sırasında tercihen tek kullanımlık kağıt mendil kullanması istenmeli ve bu mendille ağzını kapatarak ve bu mendilleri de ağzı kapalı naylon poşetlere koyup, ikinci bir naylon poşetle tekrar sarıp atması ve ellerini yıkaması önerilmektedir-

SORU 31. İZOLASYON SÜREM DOLDU NEDEN SÜRECİM DEVAM EDİYOR?

Uz. Dr. Elif Hanım: İzolasyon süreniz dolduktan bir gün sonra Sağlık Bakanlığı sisteminden otomatik olarak izolasyon süreci kapatılmaktadır

SORU 32. EVDE ŞİKÂYETLERİM ARTTI NE YAPMALIYIM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Özellikle ateş düşürücü ilaç içilmesine rağmen düşmeyen ateş ya da nefes darlığı varsa maske takarak sağlık kuruluşuna müracaat edilmesi gerekir.

SORU 33. İZOLASYON SÜREMİN SONUNDA TEST SONUCUM YİNE POZİTİF ÇIKTI. NASIL BİR TEDAVİ YÖNTEMİ UYGULANACAK?

Uz. Dr. Elif Hanım: İzolasyon süresinin sonunda hastalara tekrar test önerilmemektedir. Ancak yapılmış ve pozitif saptanmış ise genel sağlık durumu iyi olması durumunda ek bir tedavi uygulanmamaktadır. Ancak, şikâyeti artarak devam hastalarda tekrar sağlık kuruluşuna başvurması önerilmektedir.

SORU 34. İLACIM BİTTİ TEKRAR İLAÇ VERİLECEK Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastanın genel durumunun kötüleşmesi ateşin devam etmesi ve nefes darlığı gelişmesi durumunda başvuracağı sağlık kuruluşunda hekim tarafından değerlendirildikten sonra evde ya da hastanede gerekli görülürse tedavi düzenlenip devam ettirilmektedir.

SORU 35. KORONAVİRÜS HASTASININ VEFATINDAN SONRA NEDEN TEMASLILAR LİSTESİNDEN DÜŞMÜYORUZ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Karantinadaki amaç hastalığı erken tespit etmek ve hastalık durumunda sağlıklı kişilere bulaşı önlemektir. Temaslıların karantina süreci boyunca dikkatli olması gerekmektedir ve izlem süresi sırasında hastanın akıbeti temaslı izlem süresinin bir belirleyicisi değildir.

SORU 36. KORONAVİRÜS HASTASININ VEFAT ETMESİ DURUMUNDA KİŞİ NASIL DEFNEDİLMELİ; KİM İLGİLENİYOR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hasta kişinin vefat etmesi durumunda kişi normal şekilde defnedilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus mevtayı yıkayacak görevlinin maske ve eldiven takması, cenazeye olabildiğince az sayıda kişinin katılmasıdır. Defin işlemi sırasında mesafe ve maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Defin hizmetleri, büyükşehir olan illerde belediyeler, diğer illerde ise müftülükler tarafından sunulmaktadır.

SORU 37. KORONAVİRÜS HASTASI YA DA TEMASLI KİŞİ İZOLASYON/KARANTİNA KURALLARINI İHLAL EDİYOR. NEREYE ŞİKÂYETTE BULUNABİLİRİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Güvenlik güçlerine ilgili durum iletilmektedir.

SORU 38. SADECE ŞİKÂYETLERİ OLAN (HASTA VEYA TEMASI OLMAYAN) KİŞİLERE EVDE TEST YAPILIYOR MU?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hayır, yapılmıyor.

SORU 39. YURT DIŞINA ÇIKACAĞIM NEREDE VE KAÇ LİRA ÖDEYEREK TEST VEREBİLİRİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: İl sağlık müdürlükleri tarafında belirlenen sağlık kurumlarında ve yetkilendirilen özel hastanelerde 250 TL karşılığında test yapılmaktadır.

SORU 40. YURT DIŞINA ÇIKACAĞIM. KAÇ GÜN ÖNCE TEST VERMEM GEREKLİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Her ülkenin kuralları farklı olduğundan ülkeler farklı zamana ait test isteyebilmektedir. Bu nedenle ülkenin talebi, uçuş saati ve bulunulan ilde laboratuvar sonuçlandırma süreleri dikkate alarak karar verilmelidir.

SORU 41. TEST VERDİM NEGATİF ÇIKTI (ŞİKÂYETİM YOKTU, TARAMA AMACIYLA). SİSTEMDE NEDEN KARANTİNAYA ALINMIŞ GÖRÜNÜYORUM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Kişi test sonucu çıkana kadar sistemde aktif kalır ve karantinada kalması gerekir. Test sonucu negatif olarak sisteme yansıdıktan sonra kişi karantinadan düşer.

SORU 42. İKİ VEYA DAHA FAZLA POZİTİF VAKA AYNI ORTAMDA KALABİLİR Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Evet kalabilir. Ortamda virüs miktarı fazla olduğundan temizlik ve havalandırma daha sık aralıklarla yapılmalıdır.

SORU 43. POZİTİF YA DA TEMASLI OLAN KİŞİLER DIŞARIDAN İHTİYAÇLARINI NASIL SAĞLAYACAKLAR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Bireyler yakınları ya da ildeki Vefa Destek Ekipleri aracılığıyla ihtiyaçlarını dışarıdan temin edebilirler.

SORU 44. DAHA ÖNCE HASTALIĞI GEÇİRDİM TEKRAR HASTALANMAM MÜMKÜN MÜDÜR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastalığa ait bilimsel veriler hastalığı geçiren kişilerde daha sonra hastalığın tekrar geçirilebildiğini göstermektedir. Bu nedenle hastalığı geçirmiş kişilerin izolasyon sürelerinden sonra maske ve mesafe hijyen kurallarına uyarak günlük yaşamlarına devam etmeleri gerekmektedir.

SORU 45. İZOLASYON DÖNEMİNDE EVDE HANGİ SEMPTOMLAR GELİŞİRSE HASTANEYE BAŞVURMALIYIM YA DA 112’Yİ ARAMALIYIM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Nefes darlığı, soluk almada güçlük, geçmeyen göğüs ağrısı, uyku hali bilinç bulanıklığı gelişmesi durumunda 112’yi aranmalıdır

SORU 46. HANGİ DURUMLARDA VE HANGİ SIKLIKLA TARAMA AMACIYLA TESTYAPTIRMALIYIM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Rutin olarak tarama amaçlı test yaptırılması önerilmemektedir.

SORU 47. COVID-19 SİVRİSİNEKLER İLE BULAŞIR MI?

Uz. Dr. Elif Hanım: Sivrisinek yoluyla insanlara bulaşan bir COVID-19 vakası bildirimi olmamıştır.

SORU 48. KARANTİNA SÜREM DOLMADAN TEST YAPTIRDIM SONUÇ NEGATİF ÇIKTI; YİNE DE KARANTİNADA 10 GÜNÜ TAMAMLAMAM GEREKİR Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Yakın temaslılar 10 gün boyunca karantinada kalır. Karantina döneminde şikâyeti olmayan kişilerin karantinası, test bakılmadan 10. günün sonunda biter. Ancak bu kişiler toplumda uyulması gereken tedbirlere devam etmek zorundadırlar

SORU 49. YAKIN TEMASLI OLARAK KARANTİNAYA ALINAN BİR KİŞİ İLE MASKE TAKMADAN GÖRÜŞTÜM. NE YAPMALIYIM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Karantina altındaki bir kişiyle maske takmadan görüşme yapıldıysa hastalık belirtileri açısından kişinin kendini takip etmesi gerekir. Karantina altındaki kişide COVID-19 hastalığı ortaya çıkarsa 10 gün evde izole olup, hastalık belirtileri ortaya çıkarsa maske takarak en yakın sağlık kurumuna başvurulması gerekmektedir

SORU 50. COVID-19 NEDENİYLE ÖLMÜŞ BİR KİŞİNİN CENAZESİNE GİDECEĞİM. ÖLEN KİŞİDEN BANA HASTALIK BULAŞIR MI?

Uz. Dr. Elif Hanım: Cenaze törenleri kalabalık ortamlardır. Vefat eden COVID-19 hastası öldükten sonra hastalık bulaştırmaz, ama cenaze törenlerindeki kalabalık ortam virüsün bulaşması açısından riskli ortamlardır. Bu dönemde katılımlar sayı ile sınırlı tutulmalıdır mümkünse hastalığın bulaşması açısından risk grubundaysak katılımdan kaçınmamız gerekmektedir Çok yakınımızın cenaze töreni olması durumunda cenaze töreninin kısa olmasına dikkat etmeli maske ve sosyal mesafe kurallarına uymamız gerekmektedir Evde kapalı ortamda taziye ziyareti kabul etmemeliyiz.

SORU 51. COVID-19 TESTİNİ NEREDE YAPTIRABİLİRİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: COVID-19 belirtileri gösteren kişi kendisine en yakın sağlık kurumuna başvurması gerekmektedir. Hekimin muayene etmesinin ardından COVID-19’dan şüphelenirse test istenecektir.

SORU 52. HES KODU NEDİR, NASIL ALINIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: HES Kodu, Hayat Eve Sığar uygulaması , kısa mesaj (SMS) veya e-Devlet üzerinden alınmaktadır. Hayat Eve Sığar (HES) Kodu, Kontrollü Sosyal Hayat döneminde ulaşımda, kamu kurum ziyaretlerinde COVID-19 açısından herhangi bir risk taşıyıp taşımadığımızı güvenli şekilde paylaşmamızı sağlayan ve böylece salgının takibine destek olan bir uygulamadır.

SORU 53. COVID-19 HASTASI YA DA TEMASLISI NE ZAMAN GRİP AŞISI OLABİLİR?

Uz. Dr. Elif Hanım: COVID-19 hastalarının izolasyon süreleri sona erdiğinde genel durumları iyi ve bireysel bazı özellikleri aşılamaya uygun ise grip aşısı olabilirler
Temaslılar ise karantina süreleri bittikten sonra grip aşısı uygulanmasında sakınca yoktur.

SORU 54.HASTANEDE COVİD TEDAVİM NE KADAR SÜRE ALIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Hastanede yatan hastalarda izolasyonun sonlanma süresi ile taburculuk zamanı birbirinden farklı olabilir. Hastanın taburcu edilmesine ilişkin karar hastanın oksijen ihtiyacı olup olmamasına solunum sıkıntısı olup olmamasına klinik ve laboratuvar bulgularına göre verilmektedir

SORU 55. COVİD HASTALIĞI GEÇİRDKTEN NE KADAR SONRA İŞE BAŞLAYABİLİRİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Covid-19 hastalığı sonrası işe dönme kararı hasta özelinde verilmelidir. Covid -19 hastalığında öksürük, halsizlik, tat ve koku kaybı alamama gibi yakınmaların haftalar boyunca devam edebileceği bilinmektedir. İzolasyon süresi biten bir kişide halsizlik ve aşırı kas ağrıları olabilir işe dönme kararları hekim tarafından hasta özelinde verilmektedir

SORU 56.COVİD-19 HASTASIYIM VİTAMİN İLAÇLARI KULLANMALI MIYIM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Vitamin takviyelerinin korunma ve tedavideki etkinliklerine ilişkin yapılan çalışmaların kanıt derecesi düşüktür. Yapılan çalışmalar devam etmektedir. Vitamin takviyelerinin olumlu sonuçlar verdiğine dair çalışmalar olmakla birlikte vitaminlerin etkinliğinin gösterilemediği çalışmalarda vardır.

SORU 57. HASTALIĞI HAFİF GEÇİRDİM BİR DAHA HEKİM KONTROLÜNE NE ZAMAN GİTMELİYİM?

Uz. Dr. Elif Hanım: Yoğun bakım ünitesinde takip edilmemiş hafif veya orta derecede klinik ve radyolojik covid-19 pnömonili hastalar 12 haftanın sonunda çekilen akciğer grafisi normal ya da normale yakınsa takipten çıkabilir

SORU 58. COVİD-19 HASTALARINDA ALTERNATİF TEDAVİ OLARAK OZON TEDAVİSİ ÖNERİLİR Mİ?

Uz. Dr. Elif Hanım: Viral ya da kronik inflamatuvar hastalıklarda ozon tedavisinin standart bir destekleyici tedavi olduğuna yönelik yeterli kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle ozon tedavisi lehine herhangi bir öneri yapılması mümkün değildir.

SORU 59. COVİD-19 HASTASIYIM BESLENMEM NASIL OLMALIDIR?

Uz. Dr. Elif Hanım: Herhangi bir yiyeceğin fazla tüketilmesi, vücut direncini arttırdığı iddia edilen endüstriyel ürünlerin satın alınıp tüketilmesi antiviral olduğu iddia edilen kekik yağı vb. gibi ürünlerin endüstriyel formlarının alınıp tüketilmesi ile hastalığı önlediğine dair bir kanıt yoktur. Yeterli ve dengeli beslenme özellikle Akdeniz tipi beslenme vücudumuzun eksik mineral ve vitamin durumu varsa bunların yerine konulması ve bunu yaparken de mümkünse doğal besin ürünlerinin kullanılması tavsiye edilmektedir.

Vermiş olduğunuz bu değerli bilgiler için çok teşekkürler.

Uz. Dr. Elif Hanım: Sağlıklı günler dileğiyle…….

27 May 2021 - 20:08 -


TÜM RÖPORTAJLAR GÖSTER

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gölcük Gündem Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gölcük Gündem hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Gölcük Gündem editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gölcük Gündem değil haberi geçen ajanstır.




Anket Gölcük eski sanayi çarşısı alanında hangi proje uygulansın istersiniz....