“Çocukların Benliğini Zedeleyen Etiketler”

Değerli okurlarım, sizlere bu makalemde çocuklara atfedilen eleştirici sıfatlarla benliklerine nasıl zararlar verildiğinden bahsetmek istiyorum.

Günlük yaşamımızda ters giden durumlarla karşı karşıya kaldığımızda olaylara yapılması gereken atıfları kişiliklere atfetmekteyiz. Yaşanılan olumsuz olayı daha farklı bir boyuta taşıyan da çoğu zaman durum değerlendirmesi yapmak yerine kişiliklere yapılan eleştirici değerlendirmelerdir.

Çocuklarda da bu durum aynı şekilde kendini gösterir. Çocuk mutlaka yanlış yapacaktır. Bunun aksini çocuktan beklemek olağandışı bir durumdur. Bizler çocuklardan yetişkin gibi davranmalarını beklemekle yanlış yapmaktayız. Çocuk bir veya birkaç kez yanlış yaptığında, ebeveyn bu duruma çocuğun kendisini kötü hissedeceği şekilde karşılık verdiğinde çocukta ebeveyne çok farklı bir tepki vermeyecektir. Ebeveyn ise çocuğun vermiş olduğu bu tepkiye daha da yükselerek bağırmakta ya da tehdit etmektedir. Böylelikle ise ebeveyn çocuk arasında tartışma başlar.

Bu duruma örnek verecek olursak, elektronik bir cihazla oynayan çocuğa ebeveyni bırak onunla oynaman doğru değil, biraz daha onunla oynamaya devam edersen cihazı bozacaksın. Çocuk: “Hayır bozmayacağım, ben onunla oyun oynuyorum.” 5 dakika sonra cihaz bozulduğunda ise çocuk ağlamaya başlar çünkü ebeveyni öncesinde onu uyarmıştı. Ağlayan çocuğa ise ebeveynin yorumu: “Ben sana böyle olacağını söylemiştim, şimdi de ağlıyorsun, sus diyorum sana sürekli aynı şekilde eşyalara zarar verip duruyorsun, beceriksiz, işin gücün eşyalara zarar vermek, evde sağlam eşya kalmadı, bir daha bunlarla oynadığını görmeyeyim, bir kere de laf anla, aynı şeyi bana defalarca söyletme. Bitmiyor ağlamaların, seni dinlemek istemiyorum git odanda ağla.” Dediğinde çocuk daha da öfkenecek duygusu reddedildiğinden öfke krizleri kendini gösterecektir. Ebeveynin kurmuş olduğu bu cümlelerin içinde çocuğu etkileyen birçok durum bulunmakta. Birincisi oradaki ağlama duygusu reddedilmekte, ikincisi cihazı bozduğu için beceriksiz olduğunu ebeveyninden duyması etiketi satın almasına ya da reddederek daha da isyankar davranmasına sebebiyet verebilmekte.

Üçüncüsü, durum değerlendirilmesini sağlıklı bir şekilde yapmak yerine olayda çocuk reddedilerek ortamdan uzaklaşmasını istemek, onun olayı duyduğu cümlelerle tek başına değerlendirerek kendisini o şekilde yorumlamasını ortam hazırlamış olacaksınız.

Ebeveynlerin çocuklara yönelik eleştirileri çocuklarda öfke ve içerleme hisleri yaratır. Unutmayın, çocuklar ebeveynleri için doğru ya da yanlış değerlendirmesi yapmazlar onlardan gelen her yorumu her şekilde kabul etmeyi seçerler.

“ Sürekli olarak eleştirilen çocuklar, kendilerini ve başkalarını da eleştirmeyi öğrenirler. Böylelikle de kendi benliğinden kuşkulanabilir ve başkalarını da değersizleştirebilirler.”

Küçültücü sıfatlar çocuğunuzun benliğini zehirleyebilmektedir. Herhangi bir nesneye yapılan yorum karşısında nesne zarar görmez fakat yorum yapılan eğer bir kişi ise ona verebileceğimiz zararları da düşünmek zorundayız.

Herhangi bir oyunda ya da yaşanılan bir durum karşısında kullanılan kelimeler “ sakar, beceriksiz, bu ne çirkinlik, inatçı, yaramaz...” ebeveyni tarafından çocuğa atfedildiğinde çocuk bir süre sonra buna inanmaya başlar.

Örneğin: “Bir çocuk küçüklüğünden beri mi yaramaz olur, böyle de gidecek, akıllanmaz.”
“Aynı baban gibi öfkeleniyorsun babasının oğlu diye boşuna demiyorum.” Bu cümleleri çok fazla duymaktayız. Çocukların hayatında bu cümleler ne kadar etki ediyor bunu atlamaktayız. Olumsuz durum karşısında çocuklarımız için olumlu kalabildiğimizde vermek istediğimiz mesajı daha kolay verebiliriz. Herkesin önceliği anlaşılmaktadır. Karşı tarafa bu mesaj verilmeden öğüt vermeye ya da azarlamaya başvurmak bir süre sonra durumu etkisizleştirecektir. Ve sizde aynı şeyleri tekrarlıyor olacaksınız.

Olumsuz duruma olumsuz karşılık vermek olayı başka bir boyuta taşımaktadır.

Olumsuz durumlarda “kabul etmek ve anlayışla yaklaşmak” bunlara dikkat edersek çok da farklı sonuçlanacaktır. Örneğin: “ Şu an öfkelisin seni anlıyorum, bu durum seni kötü hissettiriyor. “ duyguyu yansıtmak orada duygunun paylaşımını yapmak ve yaşamış olduğu durum karşısında anlaşıldığı mesajını vermek çok daha iyi hissettirecektir.

Duygu ne olursa olsun karşı taraf bu duyguyu almıyorsa yaşanılan duygunun daha da yükselmesine sebebiyet vermektedir.

Çoğu zaman olumsuz davranışların üzerinde daha çok duruluyor; cezalandırılıyor, eleştiriliyor fakat olumlu davranışların üzerinde çok durulmuyor. Bu şekilde yaklaşımda çocuğun doğru olmayan davranışından olumsuz çıkarımlarda bulunacağı gibi doğru davranışlarda olumlu olarak pekiştirilmediği için değer kaybedecektir.

Ebeveynler olarak küçültücü yorumlardan uzak durmalısınız, çocukları güçlendirecek olan davranışlar takdir gördüğü davranışlardır. Unutmayın, Toplumda çocukları hangi cümlelerle var ederseniz onlar da kendilerini o şekilde görmeye devam edeceklerdir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Tuğçe Uzuner - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gölcük Gündem Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gölcük Gündem hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Gölcük Gündem editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gölcük Gündem değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce Cafe ve Restoranlar açılsın mı? Açılmasın mı?